|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.217. अध्यायः 217
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति वैराग्यादिमोक्षसाधनप्रतिपादकगुरुवाक्यानुवादः॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
गुरुरुवाच। 12-217-0x(6093)(73795)
दुरन्तेष्विन्द्रियार्थेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः।
ये त्वसक्ता महात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम्॥ 12-217-1(73796)
जन्ममृत्युजरादुःखैर्व्याधिभिर्मानसक्लमैः।
दृष्ट्वैव संततं लोकं घटेन्मोक्षाय बुद्धिमान्॥ 12-217-2(73797)
वाङ्भनोभ्यां शरीरेण शुचिः स्यादनहंकृतः।
प्रशान्तो ज्ञानवान्भिक्षुर्निरपेक्षश्चरेत्सुखम्॥ 12-217-3(73798)
`वशा मोक्षवतां पाशास्तासां रूपं प्रदर्शकम्।
दुर्ग्रहं पश्यमानोऽपि मन्यते मोहितस्तदा॥ 12-217-4(73799)
एवं पश्यन्तमात्मानमनुध्यातं हि बन्धुषु।
अयथात्वेन जानामि भेदरूपेण संस्थितम्॥' 12-217-5(73800)
अथवा मनसः सङ्गं पश्येद्भूतानुकम्पया।
तत्राप्युपेक्षां कुर्वीत ज्ञात्वा कर्मफलं जगत्॥ 12-217-6(73801)
यत्कृतं स्याच्छुभं कर्म पापं वा यदि वाऽश्नुते।
तस्माच्छुभानि कर्माणि कुर्याद्वा बुद्धिकर्मभिः॥ 12-217-7(73802)
अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतेषु चार्जवम्।
क्षमा चैवाप्रमादश्च यस्यैते स सुखी भवेत्॥ 12-217-8(73803)
`अनक्षसाध्यं तद्ब्रह्म निर्मलं जगतः परम्।
स्वात्मप्रकाशमग्राह्यमहेतुकमचञ्चलम्॥ 12-217-9(73804)
विवेकज्ञानवाचिस्थो ह्याशुरूपेण संस्थितः।
वैकारिकात्प्रदृश्येतै गैरिके मधुधारवत्॥' 12-217-10(73805)
यश्चैनं परमं धर्मं सर्वभूतसुखावहम्।
दुःखान्निः सरणं वेद तत्त्वज्ञः स सुखी भवेत्॥ 12-217-11(73806)
तस्मात्समाहितं बुद्ध्या मनो भूतेषु धारयेत्।
नापथ्यायेन्न स्पृहयेन्नाबद्धं चिन्तयेदसत्॥ 12-217-12(73807)
अथामोघप्रयत्नेन मनो ज्ञाने निवेशयेत्।
सुवाचोऽथ प्रयोगेण मनोज्ञं संप्रवर्तते॥ 12-217-13(73808)
विवेकयित्वा तद्वाक्यं धर्मसूक्ष्ममवेक्ष्य च।
सत्यां वाचमहिंस्रां च वदेदनपवादिनीम्॥ 12-217-14(73809)
कल्कापेतामपरुषामनृशंसामपैशुनीम्।
ईदृगल्पं च वक्तव्यमविक्षिप्तेन चेतसा॥ 12-217-15(73810)
वाक्यबन्धेन संरागविहाराद्व्याहरेद्यदि।
बुद्ध्याऽप्यनुगृहीतेन मनसा कर्म तामसम्॥ 12-217-16(73811)
रजोभूतैर्हि करणैः कर्मणि प्रतिपद्यते।
स दुःखं प्राप्य लोकेऽस्मिन्नरकायोपपद्यते।
तस्मान्मनोवाक्शरीरैराचरेद्वैर्यमात्मनः॥ 12-217-17(73812)
प्रकीर्ण एव भारो हि यद्वद्धार्येत दस्युभिः।
प्रतिलोमां दिशं बुद्ध्वा संसारमबुधास्तथा।
`संसारमार्गमापन्नः प्रतिलोमं विवर्जयेत्॥' 12-217-18(73813)
तामेव च यथा दस्यून्हत्वा गच्छेच्छिवां दिशम्।
तथा रजस्तमः कर्माण्युत्सृज्य प्राप्नुयाच्छुभम्॥ 12-217-19(73814)
निःसंदिग्धमनीहो वै मुक्तः सर्वपरिग्रहैः।
विविक्तचारी लघ्वाशी तपस्वी नियतेन्द्रियः॥ 12-217-20(73815)
ज्ञानदग्धपरिक्लेशः प्रयोगरतिरात्मवान्।
निष्प्रचारेण मनसा परं तदधिगच्छति॥ 12-217-21(73816)
धृतिमानात्मवान्बुद्धिं निगृह्णीयादसंशयम्।
मनो बुद्ध्या निगृह्णीयाद्विषयान्मनसाऽऽत्मनः।
`योजयित्वा मनस्तत्र निश्चलं परमात्मनि॥ 12-217-22(73817)
योगाभिसन्धियुक्तस्य ब्रह्म तत्संप्रकाशते।
ऐकान्त्यं तदिदं विद्धि सर्ववस्त्वन्तरस्थितिः॥ 12-217-23(73818)
विशेषहीनं गृह्णन्ति विशेषां कारणात्मिकाम्।
अथवा न प्रभुस्तत्र परमात्मनि वर्तितुम्।
आगामित्तत्त्वं योगात्मा योगतन्त्रमुपक्रमेत्॥' 12-217-24(73819)
निगृहीतेन्द्रियस्यास्य कुर्वाणस्य मनो वशे।
देवतास्ताः प्रकाशन्ते हृष्टा यान्ति तमीश्वरम्॥ 12-217-25(73820)
ताभिः संयुक्तमनसो ब्रह्म तत्संप्रकाशते।
शनैश्चापगते सत्वे ब्रह्मभूयाय कल्पते॥ 12-217-26(73821)
अथवा न प्रवर्तेत योगतन्त्रैरुपक्रमेत्।
योगतन्त्रमयं तन्त्रं वृत्तिः स्यात्ततदाचरेत्॥ 12-217-27(73822)
कणकुल्माषपिण्याकशाकयावकसक्तवः।
तथा मूलफलं भैक्ष्यं पर्यायेणोपयोजयेत्॥ 12-217-28(73823)
आहारनियमं चैव देशे काले च सात्विकः।
तत्परीक्ष्यानुवर्तेत यत्प्रवृत्त्यनुवर्तकम्॥ 12-217-29(73824)
प्रवृत्तं नोपरुन्धेत शनैरग्निमिवेन्धयेत्।
ज्ञानैधितं तथा ज्ञानमर्कवत्संप्रकाशते॥ 12-217-30(73825)
ज्ञानाधिष्ठानमज्ञानं त्रील्लोँकानधितिष्ठति।
विज्ञानानुगतं ज्ञानमज्ञानेनापकृष्यते॥ 12-217-31(73826)
पृथक्त्वात्संप्रयोगाच्च नासूयुर्वेद शाश्वतम्।
स तयोरपवर्गज्ञो वीतरागो विमुच्यते॥ 12-217-32(73827)
वयोतीतो जरामृत्यू जित्वा ब्रह्म सनातनम्।
अमृतं तदवाप्नोति यत्तदक्षरमव्ययम्॥ ॥ 12-217-33(73828)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि सप्तदशाधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 217॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-217-2 क्लमैः क्लेशैः संततं व्याप्तं दृष्ट्वैव नतु ममेदानीं क्लेशो नास्तीत्युपेक्षेत॥ 12-217-3 घटनमेवाहाध्यायेन वागिति। चरेद्गुरुरिति ध.पाठः॥ 12-217-6 पश्येद्भूतादिकं यथा इति ध. पाठः॥ 12-217-12 नापथ्यायेत् परानिष्टं न चिन्तयेत्। अबद्धं स्वस्यायोग्यं राज्यादिकं न स्पृहयेत्। असन्नष्टं भावि वा स्त्रीपुत्रादिकं न चिन्तयेत्॥ 12-217-13 वाचामोधप्रयासेन मनोज्ञं तत्प्रवर्तते इति झ. पाठः॥ 12-217-14 विवक्षता च तद्वाक्यं धर्मं सूक्ष्ममवेक्षता इति झ. पाठः॥ 12-217-15 कल्कापेतां शाठ्येन हीनाम्॥ 12-217-16 वाक्प्रबद्धो हि संसारो विरागात् इति झ. पाठः॥ 12-217-17 रजोभूतैः प्रवृत्तिपरैः॥ 12-217-20 अनीहश्चेष्टाशून्यः॥ 12-217-21 प्रयोगो योगाङ्गानामनुष्ठानं तत्र रतिः प्रीतिर्यस्य। निष्प्रचारेण निरुद्धेन॥ 12-217-26 एतैश्चाभिमतैः सर्वैरिति ध. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|